Homar-A i Homar-K - różnice między systemami rakietowymi Wojska Polskiego

Spis treści

Czym jest program Homar i dlaczego obejmuje dwa warianty?

Program Homar to modernizacja polskiej artylerii rakietowej, charakteryzująca się wykorzystaniem dwóch rodzin wyrzutni, integracją krajowych komponentów oraz kilkoma klasami amunicji. Homar-A bazuje na M142 HIMARS firmy Lockheed Martin, natomiast Homar-K wykorzystuje K239 Chunmoo od Hanwha Aerospace. Pierwszy system przewozi jeden kontener startowy, a polska konfiguracja drugiego dwa.

Homar-A i Homar-K - różnice wynikają z konstrukcji wyrzutni, liczby kontenerów, podwozia, systemu kierowania ogniem oraz zatwierdzonej amunicji, a nie z samej nazwy programu. Taką terminologię stosują Ministerstwo Obrony Narodowej i producenci, choć w krótkich komunikatach spotyka się również nazwy HIMARS oraz Chunmoo.

Czy Homar jest jednym typem wyrzutni?

Nie, Homar to nazwa polskiego programu rozwoju dalekosiężnej artylerii rakietowej, a nie oznaczenie jednej wyrzutni. W jego ramach Wojsko Polskie pozyskuje rozwiązania amerykańskie i południowokoreańskie, łącząc je z krajowymi elementami dowodzenia, łączności, podwoziami oraz zapleczem logistycznym.

Rozróżnienie ma praktyczne znaczenie. Żołnierz obsługujący M142 HIMARS pracuje z inną platformą niż załoga K239 Chunmoo, nawet jeśli obie jednostki wykonują podobne zadania ogniowe. Dziennikarz powinien więc oddzielać nazwę programu od nazwy bazowego produktu.

Czy Homar-A i Homar-K są tym samym systemem?

Nie, Homar-A i Homar-K należą do dwóch odmiennych rodzin systemów rakietowych, które mają osobne wyrzutnie, pakiety amunicji i łańcuchy dostaw. Łączy je rola w Wojskach Rakietowych i Artylerii oraz udział krajowych podmiotów w integracji.

Homar-A należy opisywać w relacji do amerykańskiego HIMARS, zaś Homar-K jako polską konfigurację opartą na koreańskim K239 Chunmoo. Nazwy nie są automatycznie zamienne, ponieważ zakres krajowego wyposażenia może odróżniać polski wariant od konfiguracji oferowanej innym państwom.

Jak prawidłowo rozumieć nazwy Homar-A i Homar-K?

Najpierw trzeba wskazać rodzinę bazową: litera A odnosi się do rozwiązania amerykańskiego, a K do koreańskiego. Następnie należy podać platformę, krajową integrację i konkretny rodzaj amunicji, jeżeli tekst dotyczy osiągów.

W praktyce redakcyjnej stosuję następujące rozróżnienia:

  • Homar-A - polski program związany z systemem M142 HIMARS produkowanym przez Lockheed Martin.
  • Homar-K - polska konfiguracja wykorzystująca rozwiązania systemu K239 Chunmoo firmy Hanwha Aerospace.
  • M142 - kołowa wyrzutnia HIMARS przewożąca jeden kontener z amunicją odpowiedniego typu.
  • K239 Chunmoo - rodzina systemów modułowych, w której wyrzutnia może przewozić dwa kontenery startowe.
  • Jelcz - producent podwozia wykorzystywanego w polskiej konfiguracji Homar-K.

Parafraza oficjalnych komunikatów: Homar-A oraz Homar-K reprezentują dwie różne rodziny wyrzutni rozwijane równolegle na potrzeby polskiej artylerii rakietowej. Ministerstwo Obrony Narodowej, komunikaty dotyczące modernizacji technicznej, dostęp sprawdzony w 2026 roku

Czym różnią się Homar-A i Homar-K pod względem technicznym?

Homar-A wykorzystuje lekką wyrzutnię M142 z jednym kontenerem, natomiast Homar-K opiera się na cięższej platformie K239 z dwoma kontenerami osadzonymi w Polsce na podwoziu Jelcz 8x8. Różnice obejmują również system kierowania ogniem, logistykę, sposób przeładowania oraz rodziny dopuszczonej amunicji (źródła: Lockheed Martin, Hanwha Aerospace, 2025).

Jakie podwozia wykorzystują oba systemy?

Homar-A korzysta z amerykańskiej, opancerzonej ciężarówki rodziny FMTV w układzie 6x6, a Homar-K w polskiej konfiguracji wykorzystuje ciężarowe podwozie Jelcz 8x8. Obie platformy są kołowe, lecz różnią się masą, gabarytami, układem napędowym i obciążeniem wynikającym z liczby kontenerów.

Kołowe podwozie pozwala szybko zmienić stanowisko po wykonaniu zadania ogniowego. Nie oznacza to jednak identycznej mobilności w każdym terenie. Na przejezdność wpływają masa bojowa, opony, nacisk na osie, stan nawierzchni i przygotowanie kierowcy.

Czym różni się liczba kontenerów startowych?

M142 HIMARS przewozi jeden wymienny kontener, natomiast wyrzutnia Homar-K ma dwa stanowiska kontenerowe. Dwa kontenery zwiększają liczbę dostępnych pocisków lub pozwalają zestawiać obsługiwane rodzaje amunicji, ale jednocześnie wpływają na masę platformy i organizację zaopatrywania.

Nie należy przeliczać liczby kontenerów bez sprawdzenia ich zawartości. Kontener z sześcioma rakietami rodziny GMLRS nie jest odpowiednikiem kontenera z jednym większym pociskiem. Parametr wyrzutni mówi o nośniku, a kaliber, liczba rakiet i zasięg dotyczą konkretnej konfiguracji amunicji.

Który system ma większą salwę?

Homar-K może przenosić dwa kontenery, więc w odpowiedniej konfiguracji dysponuje większą liczbą rakiet gotowych do odpalenia niż jednokontenerowy M142. Wielkość użytecznej salwy zależy jednak od typu pocisku, przydzielonych celów i zasad prowadzenia ognia, a nie tylko od fizycznej liczby prowadnic.

Najważniejsze cechy techniczne można zestawić następująco:

  • M142 HIMARS - wyrzutnia ma jeden moduł kontenerowy i porusza się na platformie kołowej 6x6.
  • Homar-K - wyrzutnia ma dwa stanowiska kontenerowe i w polskim wariancie korzysta z podwozia Jelcz 8x8.
  • Lockheed Martin - producent rodziny HIMARS odpowiada za bazową technologię amerykańskiego rozwiązania.
  • Hanwha Aerospace - producent K239 Chunmoo dostarcza technologię stanowiącą podstawę wariantu koreańskiego.
  • System kierowania ogniem - każda konfiguracja wymaga certyfikowanej integracji danych, oprogramowania i procedur dowodzenia.
CechaHomar-AHomar-K
Rodzina bazowaM142 HIMARSK239 Chunmoo
Główny producent technologiiLockheed Martin, USAHanwha Aerospace, Republika Korei
Układ podwoziaKołowe 6x6 rodziny FMTVKołowe Jelcz 8x8 w polskiej konfiguracji
Liczba kontenerówJeden kontener startowyDwa kontenery startowe
Przykładowe rodziny amunicjiGMLRS, ER GMLRS, ATACMS lub PrSM zależnie od zamówienia i integracjiCGM-239, CTM-290 oraz inne zatwierdzone typy rodziny Chunmoo
Polskie elementyIntegracja dowodzenia, łączności, wsparcia i obsługi w zakresie określonym umowamiPodwozie Jelcz oraz krajowe elementy integracji, dowodzenia i zabezpieczenia
ZasięgZależny od wybranego pociskuZależny od wybranego pocisku

Jednokanałowa odpowiedź „który Homar jest lepszy” pomija różnice w amunicji, liczbie kontenerów, logistyce i aktualnym zakresie integracji. Dane techniczne sprawdzono według materiałów producentów dostępnych w 2025 roku; status polskich dostaw i konfiguracji wymaga aktualizacji w komunikatach MON przed publikacją.

Jak różni się amunicja Homar-A i Homar-K?

Homar-A i Homar-K nie używają automatycznie tej samej amunicji. M142 współpracuje z zatwierdzonymi kontenerami rodziny HIMARS i MLRS, natomiast K239 korzysta z własnej rodziny kontenerów Chunmoo. Zasięg może wynosić od kilkudziesięciu do kilkuset kilometrów, ale zawsze trzeba przypisać go do konkretnego pocisku, wersji i kontraktu.

Jaką amunicję może wykorzystywać Homar-A?

Homar-A może używać wyłącznie tych pocisków rodziny HIMARS, które zamówiono, dostarczono i dopuszczono w polskiej konfiguracji. Katalog producenta obejmuje między innymi GMLRS, ER GMLRS, ATACMS i PrSM, lecz sama obecność produktu w ofercie Lockheed Martin nie potwierdza jego posiadania przez Wojsko Polskie.

Standardowa rodzina GMLRS służy do precyzyjnego rażenia celów na dystansach liczonych w dziesiątkach kilometrów. ER GMLRS rozwija tę kategorię do około 150 km, ATACMS osiąga do około 300 km, a PrSM przekracza 400 km w danych producenta. Są to parametry pocisków, nie wyrzutni (źródło: Lockheed Martin, materiały HIMARS, 2025).

Jaką amunicję przewidziano dla Homar-K?

Homar-K wykorzystuje zatwierdzone kontenery rodziny K239 Chunmoo, w tym wskazywane publicznie pociski CGM-239 i CTM-290. Pierwszy reprezentuje klasę zasięgu około 80 km, a drugi około 290 km według danych producenta; dokładna konfiguracja jednostek musi wynikać z dokumentów MON i umów wykonawczych.

Modułowa wyrzutnia pozwala przenosić różne kontenery, ale nie daje załodze dowolności w ich łączeniu. Każdy wariant wymaga odpowiednich danych balistycznych, oprogramowania, procedur bezpieczeństwa oraz technicznego dopuszczenia.

Który system ma większy zasięg?

Nie istnieje jedna liczba rozstrzygająca porównanie: zasięg Homar-A lub Homar-K wynosi tyle, ile zasięg zastosowanego i zatwierdzonego pocisku. Zestawienie GMLRS z CTM-290 prowadziłoby do innego wyniku niż porównanie ATACMS z CGM-239.

Przed oceną zasięgu trzeba wykonać pięć kontroli:

  1. Zidentyfikować pocisk - nazwa wyrzutni nie określa automatycznie maksymalnej odległości rażenia.
  2. Sprawdzić wersję amunicji - GMLRS i ER GMLRS należą do jednej rodziny, lecz mają różne parametry.
  3. Potwierdzić zamówienie - katalog producenta nie jest wykazem polskich zapasów ani wyposażenia konkretnej jednostki.
  4. Zweryfikować integrację - pocisk musi współpracować z kontenerem, oprogramowaniem i systemem kierowania ogniem.
  5. Podać datę danych - oferta producentów oraz zakres umów mogą zmieniać się wraz z kolejnymi kontraktami.

Parafraza danych technicznych: zasięg systemu rakietowego należy przypisywać pociskowi i jego zatwierdzonej konfiguracji, nie samej wyrzutni. Lockheed Martin i Hanwha Aerospace, materiały produktowe, 2025

Czy Homar-A i Homar-K są interoperacyjne?

Tak, oba systemy mogą współdziałać w jednej strukturze dowodzenia i otrzymywać zadania ogniowe z nadrzędnej sieci, ale interoperacyjność nie oznacza pełnej wymienności rakiet, kontenerów ani części zamiennych. Współpraca wymaga zgodnych formatów danych, procedur, łączności i rozpoznania, podczas gdy obsługa techniczna pozostaje zależna od platformy.

Czy amunicja Homar-A pasuje do Homar-K?

Nie można zakładać, że kontener lub pocisk Homar-A da się zamontować i odpalić z Homar-K. O zgodności decydują interfejsy mechaniczne i elektryczne, oprogramowanie, dane balistyczne, certyfikacja bezpieczeństwa oraz zgoda producenta i użytkownika wojskowego.

Nawet podobne wymiary nie wystarczą. Integracja amunicji rakietowej obejmuje też testy środowiskowe, komunikację wyrzutni z pociskiem i procedury przechowywania. Bez oficjalnego potwierdzenia nie wolno przedstawiać potencjalnej zgodności jako gotowej zdolności.

Jak oba systemy mogą działać w jednej operacji?

Najpierw nadrzędny system dowodzenia rozdziela zadania na podstawie danych rozpoznawczych, dostępnej amunicji, zasięgu i priorytetu celu. Bateria Homar-A lub Homar-K otrzymuje właściwe dane, wykonuje własne procedury przygotowania ognia, a następnie zmienia stanowisko.

W takim modelu jeden typ wyrzutni nie musi korzystać z rakiet drugiego. Interoperacyjność występuje na poziomie wymiany informacji, planowania i koordynacji ognia, podobnie jak w strukturach NATO, gdzie różne platformy realizują wspólny zamiar operacyjny.

Co pozostaje odrębne mimo wspólnego dowodzenia?

Odrębne pozostają przede wszystkim kontenery, dokumentacja techniczna, część wyposażenia warsztatowego, szkolenie specjalistyczne i dostawy producenta. Zbieżność zadań taktycznych nie usuwa tych różnic.

Praktyczne obszary interoperacyjności i odrębności obejmują:

  • Dowodzenie - oba systemy mogą uczestniczyć w jednym planie wsparcia ogniowego po właściwej integracji krajowej.
  • Rozpoznanie - dane o celu mogą pochodzić z różnych sensorów, lecz muszą przejść autoryzowaną ścieżkę dowodzenia.
  • Amunicja - zgodność wymaga oficjalnego dopuszczenia i nie wynika z podobnego przeznaczenia pocisków.
  • Szkolenie - załogi potrzebują kursów dotyczących własnej wyrzutni, systemu kierowania ogniem i procedur awaryjnych.
  • Serwis - części oraz narzędzia zależą od konstrukcji Lockheed Martin, Hanwha Aerospace i krajowego zakresu obsługi.
  • Logistyka - dwa systemy wymagają ewidencji właściwych kontenerów, pojazdów wsparcia i materiałów eksploatacyjnych.

Interoperacyjność Homar-A i Homar-K oznacza zdolność do skoordynowanego działania, a nie możliwość swobodnej zamiany ich rakiet i podzespołów.

Jaką rolę odgrywa polski przemysł w programie Homar?

Polski przemysł uczestniczy w integracji, produkcji podwozi, budowie zaplecza serwisowego oraz rozwijaniu krajowego systemu kierowania ogniem w zakresie określonym przez umowy. Najbardziej widocznym przykładem jest podwozie Jelcz 8x8 dla Homar-K. Dokładny udział przedsiębiorstw trzeba potwierdzać w komunikatach MON i Polskiej Grupy Zbrojeniowej.

Jak Jelcz uczestniczy w Homar-K?

Jelcz dostarcza bazę samochodową 8x8 dla polskiej konfiguracji wyrzutni Homar-K. Krajowe podwozie upraszcza wykorzystanie części istniejącego zaplecza transportowego i serwisowego, lecz moduł rakietowy, kontenery oraz związane z nimi technologie nadal wymagają współpracy z Hanwha Aerospace.

Dobór nośnika nie jest kosmetyczną zmianą. Integrator musi uwzględnić masę modułu, stabilność podczas odpalenia, zasilanie, łączność, odporność kabiny, naciski osi oraz bezpieczeństwo obsługi.

Czym polonizacja różni się od montażu?

Polonizacja oznacza wprowadzanie krajowych podzespołów, zdolności produkcyjnych, integracyjnych lub serwisowych, natomiast montaż może ograniczać się do połączenia dostarczonych modułów. Rzeczywisty poziom udziału Polski należy oceniać na podstawie umów, praw do dokumentacji i zdolności naprawczych, nie na podstawie jednej uroczystości odbioru.

Z redakcyjnej praktyki wynika, że słowo „polonizacja” bywa używane zbyt szeroko. Precyzyjny opis powinien odpowiadać na pytanie, czy polska firma produkuje element, integruje go, serwisuje, czy jedynie uczestniczy w końcowym montażu.

Jak sprawdzać informacje o krajowym udziale?

Najpierw trzeba sięgnąć do komunikatu Ministerstwa Obrony Narodowej, następnie porównać go z materiałami PGZ, Jelcza oraz zagranicznego producenta. Dopiero zgodność tych źródeł pozwala opisać zakres transferu technologii lub produkcji.

Przed publikacją sprawdzam następujące elementy:

  1. Podmiot umowy - komunikat powinien wskazywać zamawiającego, wykonawcę oraz rodzaj kontraktu.
  2. Zakres produkcji - trzeba oddzielić wytwarzanie podwozia od produkcji modułu wyrzutni i amunicji.
  3. Transfer technologii - liczy się konkretny zakres dokumentacji, urządzeń, licencji i przeszkolenia personelu.
  4. Obsługa w cyklu życia - serwis krajowy ma znaczenie dopiero wtedy, gdy obejmuje ustalony poziom napraw i dostęp do części.
  5. Harmonogram - deklarację przyszłej zdolności należy odróżnić od już uruchomionej linii lub centrum serwisowego.
  6. Data źródła - informacje o polonizacji powinny być odświeżane co najmniej przy każdej nowej umowie wykonawczej.

Parafraza komunikatów przemysłowych: udział krajowych przedsiębiorstw obejmuje podwozia, integrację i rozwój zdolności obsługowych, lecz zakres prac zależy od danego kontraktu. Ministerstwo Obrony Narodowej i Polska Grupa Zbrojeniowa, komunikaty programowe, 2026

Dlaczego Wojsko Polskie rozwija Homar-A i Homar-K równolegle?

Wojsko Polskie rozwija dwa rozwiązania, aby zwiększyć skalę artylerii rakietowej, korzystać z różnych łańcuchów dostaw i budować kilka kategorii zdolności ogniowych. Taki model może przyspieszyć rozbudowę jednostek, ale wymaga osobnych szkoleń, części, dokumentacji i zapasów amunicji. Oficjalne uzasadnienie konkretnych zakupów należy przypisywać MON.

Jak dwa systemy mogą się uzupełniać?

Mogą się uzupełniać przez wykorzystanie różnych wielkości salwy, klas pocisków i kanałów dostaw, przy zachowaniu wspólnego planowania ognia. Dowódca dobiera efekt do celu, a nie nazwę wyrzutni do medialnego rankingu.

Homar-A wnosi rodzinę HIMARS szeroko używaną przez USA i część państw NATO. Homar-K zwiększa liczbę kontenerów na wyrzutni i rozwija współpracę z Republiką Korei, w tym udział Jelcza oraz innych polskich podmiotów.

Czy dywersyfikacja usuwa ryzyko logistyczne?

Nie, dywersyfikacja ogranicza zależność od jednego producenta, ale tworzy dodatkowe wymagania logistyczne. Wojsko musi utrzymywać dwa zestawy procedur, narzędzi, części, symulatorów oraz kursów specjalistycznych.

Korzyść pojawia się wtedy, gdy rozbudowana baza dostaw przeważa nad kosztem utrzymywania dwóch rodzin sprzętu. Bez danych kontraktowych nie da się uczciwie wyliczyć tego bilansu w złotych ani wskazać, który wariant jest tańszy w całym cyklu życia.

Jakie koszty organizacyjne tworzą dwa rozwiązania?

Dwa rozwiązania tworzą koszty szkolenia załóg, certyfikacji amunicji, magazynowania, napraw, aktualizacji oprogramowania i utrzymywania dokumentacji. Część wydatków może ograniczyć krajowy serwis, lecz zakres oszczędności zależy od realnego transferu kompetencji.

Najważniejsze argumenty za i przeciw równoległemu wdrażaniu to:

  • Skala - dwa kierunki zakupów mogą zwiększać tempo formowania jednostek artylerii rakietowej.
  • Dostępność - Lockheed Martin i Hanwha Aerospace opierają produkcję na odmiennych łańcuchach dostaw.
  • Odporność - awaria lub opóźnienie jednego kanału nie musi zatrzymywać całego programu rozbudowy.
  • Logistyka - różne platformy zwiększają liczbę części, procedur oraz stanowisk szkoleniowych.
  • Przemysł - Homar-K eksponuje rolę podwozia Jelcz, a oba programy mogą rozwijać krajową integrację i obsługę.
  • Interoperacyjność - wspólne dowodzenie pozwala koordynować ogień bez wymogu pełnej zgodności sprzętowej.

Homar-A i Homar-K należy oceniać jako elementy jednego systemu rażenia, lecz dwóch odrębnych rodzin technicznych. Szerszy kontekst opisują materiały o HIMARS w Wojsku Polskim, K239 Chunmoo w Polsce oraz organizacji artylerii rakietowej Wojska Polskiego.

Najczęściej zadawane pytania

Czy Homar-A to HIMARS?

Tak, Homar-A wykorzystuje rozwiązania rodziny M142 HIMARS, ale precyzyjnie oznacza polski program i jego konfigurację, nie wyłącznie samą wyrzutnię. W opisie trzeba oddzielić platformę Lockheed Martin od krajowych elementów dowodzenia, łączności, szkolenia i obsługi.

Czy Homar-K to K239 Chunmoo?

Tak, Homar-K bazuje na systemie K239 Chunmoo firmy Hanwha Aerospace. Polska konfiguracja obejmuje jednak krajowe podwozie Jelcz oraz elementy integracji, dlatego obu nazw nie powinno się używać zamiennie bez wyjaśnienia kontekstu.

Który system ma większy zasięg?

Zasięg obu systemów wynosi od kilkudziesięciu do kilkuset kilometrów zależnie od pocisku. Uczciwe porównanie wymaga zestawienia konkretnych wariantów, na przykład ER GMLRS z CTM-290, oraz potwierdzenia, że dana amunicja została zamówiona i zintegrowana.

Czy amunicja Homar-A pasuje do Homar-K?

Nie należy zakładać takiej zgodności. Kontenery należą do odmiennych rodzin, a użycie pocisku wymaga kompatybilności mechanicznej, elektrycznej i programowej oraz formalnego dopuszczenia przez producenta i użytkownika.

Ile kontenerów przewożą Homar-A i Homar-K?

Wyrzutnia M142 używana w Homar-A przewozi jeden kontener startowy, a Homar-K dwa. Nie oznacza to stałej liczby rakiet, ponieważ pojedynczy kontener może mieścić różną liczbę pocisków zależnie od ich typu i rozmiaru.

Dlaczego Polska kupuje dwa systemy rakietowe?

Polska rozwija dwa systemy ze względu na skalę potrzeb, tempo dostaw, dostęp do różnych rodzin amunicji i możliwość udziału przemysłu. Ceną takiego podejścia są bardziej rozbudowane szkolenie, serwis i logistyka.

Czy Homar-K wykorzystuje polskie podwozie?

Tak, polska konfiguracja Homar-K wykorzystuje podwozie Jelcz 8x8. Krajowy nośnik nie oznacza jednak, że wszystkie części wyrzutni i rakiet powstają w Polsce; zakres produkcji wynika z aktualnych umów przemysłowych.

Czy można podawać liczbę wyrzutni jako stałą?

Nie, liczba zamówionych, dostarczonych i przyjętych wyrzutni zmienia się wraz z realizacją kolejnych umów. Dane trzeba sprawdzić w komunikacie MON bezpośrednio przed publikacją i wyraźnie oznaczyć datę aktualizacji.

Źródła i literatura

Poniższe źródła służą do weryfikacji konstrukcji wyrzutni, rodzin amunicji, integracji krajowej i aktualnego statusu programu. Dane o liczbie zestawów, terminach dostaw oraz polonizacji wymagają ponownego sprawdzenia przed każdą aktualizacją tekstu.

Gdzie sprawdzać aktualny status programu?

Aktualny status kontraktów i dostaw należy sprawdzać przede wszystkim w komunikatach Ministerstwa Obrony Narodowej. Materiały producentów potwierdzają cechy bazowych systemów, lecz nie zastępują polskich dokumentów dotyczących zamówionej konfiguracji.

Jak weryfikować dane techniczne?

Dane techniczne należy zestawiać z nazwą konkretnego pocisku, wersją produktu i datą publikacji producenta. Nie należy przenosić parametrów eksportowej konfiguracji HIMARS lub Chunmoo na sprzęt Wojska Polskiego bez potwierdzenia MON.

  1. Ministerstwo Obrony Narodowej - komunikaty dotyczące Homar-A, Homar-K, umów i dostaw, dostęp sprawdzony w 2026 roku.
  2. Lockheed Martin - HIMARS - informacje producenta o wyrzutni M142 i obsługiwanych rodzinach amunicji, materiały dostępne w 2025 roku.
  3. Hanwha Aerospace - informacje producenta o rodzinie K239 Chunmoo i jej modułowej architekturze, materiały dostępne w 2025 roku.
  4. Jelcz - informacje producenta o wojskowych podwoziach ciężarowych wykorzystywanych w krajowych programach modernizacyjnych.
  5. NATO - materiały dotyczące interoperacyjności, wspólnego planowania i standaryzacji w siłach Sojuszu.

Przeczytaj również

Więcej podobnych tematów znajdziesz w dziale Sprzęt.